Sąsiedztwo nie dzieje się samo. Prawie połowa Polaków czeka na lidera

Współczesne osiedla są dobrze zaprojektowane, pełne placów zabaw, ławek i zieleni. A jednak często pozostają zbiorem zamkniętych mieszkań, a nie żywą wspólnotą. Raport Otodom „Zróbmy sobie razem… szczęśliwe sąsiedztwo” pokazuje, że mieszkańcy Polski wciąż bardzo cenią relacje z otoczeniem. Aż dla 43% z nas poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do sąsiadów to kluczowy element dobrego życia. Jednocześnie niemal połowa badanych przyznaje, że w ich okolicy brakuje osób, które potrafiłyby zmotywować innych do wspólnego działania.

To paradoks naszych czasów. Chcemy żyć w zgranych społecznościach, ale tempo pracy, nadmiar obowiązków i anonimowość dużych miast sprawiają, że rzadko sami wychodzimy z inicjatywą. Wspólnota przestaje być naturalnym efektem bliskości, a staje się procesem, który wymaga impulsu.

– Sąsiedztwo nie rodzi się dziś samo. Bliskość fizyczna to za mało, by powstały relacje. Potrzebna jest „iskra”, czyli ktoś, kto zainicjuje rozmowę, wydarzenie, prosty pretekst do spotkania. Brak takich osób sprawia, że nawet najlepiej zaprojektowane miejsca pozostają tylko przestrzenią do mieszkania, a nie do życia – podkreśla Agata Stachowiak, ekspertka rynku mieszkaniowego Otodom.

Kto uruchamia sąsiedztwo?

Raport Otodom wskazuje, że to przede wszystkim drobne, regularne interakcje budują sąsiedzkie więzi. Gesty takie jak uśmiech na klatce schodowej, krótka rozmowa czy pomoc w odebraniu paczki definiują dziś życzliwego sąsiada. Wspólnota nie rodzi się z wielkich projektów, lecz z codzienności.

Problem w tym, że ktoś musi te mikrogesty uruchomić. W wielu miejscach brakuje osób, które naturalnie przejmują rolę animatorów, społeczników i lokalnych liderów. Tam, gdzie ich nie ma, potencjał relacji pozostaje niewykorzystany. Odpowiedzią na ten deficyt jest nowa rola: Community Manager, czyli menedżer wspólnoty. To osoba, która nie zarządza budżetem, lecz relacjami ​ i dba o to, by mieszkańcy mieli okazję się poznać, a drobne inicjatywy nie gasły po pierwszym zrywie.

– Ta rola nie jest już abstrakcyjną koncepcją. W Polsce zaczyna się realnie pojawiać, przede wszystkim w sektorze PRS, gdzie operatorzy budynków coraz częściej zatrudniają osoby odpowiedzialne wyłącznie za budowanie relacji między mieszkańcami. To sygnał, że rynek dostrzega, iż wspólnota nie tworzy się sama. Community Manager staje się elementem jakości oferty, tak samo ważnym jak standard wykończenia czy lokalizacja – zauważa Agata Stachowiak.

Community Manager to animator, mediator i facylitator w jednym. Ktoś, kto wie, kiedy zaproponować wspólne śniadanie na dziedzińcu, a kiedy pomóc rozwiązać konflikt między sąsiadami. Kto nie narzuca gotowych scenariuszy, lecz wspiera oddolne pomysły i pomaga im nabrać realnych kształtów. Tę rolę mogą pełnić nie tylko społecznicy, lecz także instytucje wspólnotowe, lokalny biznes czy organizacje pozarządowe.

To kierunek, który od lat rozwija się na Zachodzie. W Wielkiej Brytanii w wielu miastach funkcjonują Community Engagement Officers, czyli osoby wspierające lokalnych liderów i pomagające zakładać grupy sąsiedzkie. W krajach skandynawskich rolę tę pełnią facylitatorzy w domach sąsiedzkich, odpowiedzialni za program warsztatów, spotkań i debat. Z kolei w Amsterdamie działają tzw. stadmakers, czyli miejscy animatorzy, którzy pomagają mieszkańcom współtworzyć przestrzeń publiczną i nadać jej lokalny charakter.

Sam entuzjazm to za mało

Nawet tam, gdzie pojawiają się chętni do działania, wspólnota często rozbija się o prozę codzienności. Najczęściej wskazywaną barierą jest brak realnego wsparcia ze strony innych mieszkańców – aż 38% liderów mówi o poczuciu osamotnienia. Co trzeci przyznaje, że nie ma czasu, by łączyć społeczne zaangażowanie z pracą i życiem prywatnym. Do tego dochodzą konflikty wewnętrzne, trudności w dotarciu z informacją do sąsiadów (23%) oraz brak przestrzeni do spotkań (21%).

Dodatkowym wyzwaniem bywa nieufność. 35% mieszkańców sceptycznie podchodzi do inicjatyw, za którymi stoi zewnętrzny podmiot. Jednocześnie aż 60% badanych przyznaje, że łatwiej zaufać działaniom, gdy wiadomo, kto za nimi stoi i jakie ma intencje. To ważna wskazówka dla deweloperów i firm zarządzających wspólnotami. Te dane pokazują, że relacje sąsiedzkie potrzebują dziś nie tylko dobrej woli, lecz także struktury i ciągłości. Właśnie tu pojawia się sens roli Community Managera jako osoby, która porządkuje komunikację i sprawia, że wspólnota nie jest jednorazowym zrywem, lecz procesem.

– Bez wsparcia nawet najbardziej zaangażowani szybko się wypalają. Community Manager to inwestycja w ciągłość relacji, odporność społeczną oraz zaufanie, które w momentach kryzysu okazuje się ważniejsze niż najlepsze systemy technologiczne. W świecie rosnącej anonimowości wspólnota nie może być już dziełem przypadku ani ciężarem kilku osób. Skoro niemal połowa Polaków mówi wprost, że brakuje im liderów, być może nadszedł moment, by relacje stały się obszarem bardziej świadomie projektowanym - podsumowuje Agata Stachowiak.

Więcej szczegółów w najnowszym raporcie Otodom „Zróbmy sobie razem… szczęśliwe sąsiedztwo”.