Reforma planistyczna zmienia zasady gry. Sprawdzamy, z czym mierzą się właściciele działek

Wdrażana obecnie reforma planistyczna szczególnie dotknie budownictwo jednorodzinne, które, jak wynika z danych Otodom, ​ w 2024 roku odpowiadało za 35% wszystkich oddanych do użytkowania nieruchomości mieszkalnych. Nowe regulacje mogą nie tylko ograniczyć możliwości inwestycyjne właścicieli gruntów, ale również przełożyć się na spadek ich wartości. Sprawdzamy, z jakimi wyzwaniami mogą się mierzyć osoby planujące budowę domu na własnej działce i jakie działania warto podjąć zawczasu.

Zgodnie z nowelizacją ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wszystkie samorządy gminne w Polsce są zobowiązane do uchwalenia planów ogólnych do czerwca 2026 r. Zastąpią one dotychczasowe studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Tym samym zmienią rozpowszechnioną na nieplanowaną przez ustawodawcę skalę praktykę budowania mieszkań i domów na warunkach zabudowy (WZ). 

W związku z reformą planowania przestrzennego coraz częściej pojawią się głosy, że jej wprowadzenie oznaczana dla tysięcy działek utratę charakteru budowlanego, co może wprowadzać właścicieli gruntów w błąd. Sprawdzamy więc, czy mają się czego obawiać.

Status działki bez zmian

Przede wszystkim warto zwrócić uwagę, że w praktyce planistycznej i prawnej działką budowlaną jest wyłącznie taka nieruchomość, która spełnia określone warunki – przede wszystkim jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (MPZP) dopuszczającym zabudowę lub posiada wydaną decyzję o warunkach zabudowy (tzw. WZ). Jeśli więc działka nie spełnia żadnego z tych warunków, nie jest obecnie uznawana za działkę budowlaną.

Tym samym wejście w życie planu ogólnego nie powoduje automatycznej zmiany charakteru działki. Nie może też "cofnąć" jej statusu budowlanego, jeśli taki status nigdy nie został jej formalnie nadany. Natomiast aby uzyskać możliwość zabudowy, właściciele wciąż będą musieli zadbać o uchwalenie MPZP albo wystąpić o decyzję o WZ na zasadach obowiązujących w nowym systemie planowania przestrzennego.

Boom na WZ-ki przed zmianą prawa

Okazuje się jednak, że obawy właścicieli działek nie są bezpodstawne. Jak podkreślają eksperci, po wejściu w życie nowej struktury planowania przestrzennego część z nich straci możliwość przekształcenia własnych gruntów w budowlane.

Obecnie w wielu przypadkach możliwe jest uzyskanie WZ nawet dla działek położonych na terenach bez miejscowego planu zagospodarowania Jednak po wdrożeniu planów ogólnych każda decyzja o warunkach zabudowy będzie musiała wpisywać się w ich ustalenia, czyli uzyskają ją tylko działki znajdujące się w wyznaczonych strefach uzupełniania zabudowy, spełniające dodatkowe kryteria spójności z planem ogólnym i nie kolidujące z kierunkami rozwoju ustalonymi w dokumencie planistycznym.

W praktyce oznacza to, że część gruntów, dla których dziś można jeszcze uzyskać decyzję WZ, po uchwaleniu planów ogólnych zostanie wyłączona z tej możliwości – np. działki rolne, leśne, na terenach planowanych pod rekreację, zieleń czy infrastrukturę. Dlatego obecnie urzędy gmin zasypywane są wnioskami o wydanie warunków zabudowy dla działek zlokalizowanych nie tylko wokół dużych miast, ale w całej Polsce – mówi Katarzyna Kuniewicz, dyrektorka badań rynku Otodom.

 Budowa na własną rękę może być trudniejsza

Skala wyzwań związanych z reformą planistyczną dla właścicieli działek jest trudna do oszacowania. Biorąc pod uwagę jednak, że w całym kraju miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego jest objętych obecnie nieco ponad 30% powierzchni kraju, może być ona wręcz ogromna. 

Wejście planów ogólnych to nie tylko potencjalne ograniczenie możliwości zabudowy gruntów, ale także możliwa zmiana ich wartości nie wskutek decyzji inwestora czy sytuacji rynkowej, ale wyłącznie z racji nowych regulacji planistycznych. W praktyce oznacza to, że działka, która dziś może być postrzegana jako atrakcyjna inwestycja, po zmianach może okazać się trudna do zagospodarowania, a nawet sprzedaży  - dodaje Katarzyna Kuniewicz.

Czy właściciele gruntów decydują się dziś masowo na sprzedaż, obawiając się konsekwencji związanych z planami ogólnymi? Niekoniecznie. Dane Otodom pokazują, że w lutym dostępnych było 98 tys. ofert działek, a najwyższy poziom – 109 tys. – odnotowano w 2024 roku, kiedy tempo wzrostu podaży było szczególnie wyraźne. Aktualnie sytuację na rynku gruntów można określić jako względnie stabilną. Średnia cena ofertowa niezabudowanych działek budowlanych w IV kw. 2024 r. wyniosła około 253 zł/ mkw., a dynamika wzrostu cen pozostaje zbliżona do inflacji.

Reforma planistyczna najmocniej wpłynie na osoby planujące budowę domu na własne potrzeby. To nie jest mała skala – w 2024 roku co trzeci nowy dom i mieszkanie oddane do użytkowania w Polsce powstały właśnie z taką intencją. Dlatego właściciele działek, które nie są objęte miejscowym planem, powinni jak najszybciej wystąpić o warunki zabudowy i sprawdzić, czy ich gmina pracuje już nad planem ogólnym. W razie potrzeby warto też złożyć wniosek o ujęcie działki w strefie umożliwiającej zabudowę jednorodzinną – podsumowuje Katarzyna Kuniewicz.
Agata Stachowiak

Agata Stachowiak

PR & Communication Manager, Otodom

 

Udostępnij

Najnowsze historie

Jednolity format cen mieszkań to dla rynku porównywalne dane

Jednolity format cen mieszkań to dla rynku porównywalne dane

Od 11 listopada deweloperzy publikują ceny mieszkań na dane.gov.pl w jednym, obowiązkowym formacie. Dla większości firm to nie jest rewolucja. Zakres danych i częstotliwość publikacji się nie zmieniają, zmienia się forma - każdy cennik ma teraz tę samą strukturę. Najwięcej pracy czeka mniejsze firmy, które często przygotowują takie pliki ręcznie. Rynek zyskuje za to coś, czego brakowało od lipca 2025 r., kiedy ceny ofertowe stały się jawne. Od teraz mamy dane, które da się porównać między firmami i miastami.

media.otodom.pl

Mieszkanie w spadku, praca 200 km dalej. Czego Polska może się nauczyć od Hiszpanii?

Mieszkanie w spadku, praca 200 km dalej. Czego Polska może się nauczyć od Hiszpanii?

W Hiszpanii stoi 450 tys. niesprzedanych mieszkań, a jednocześnie kraj zmaga się z ich niedoborem. Problem w tym, że lokale czekają na kupujących w regionach, z których ludzie wyjeżdżają, a nie na przykład w Madrycie czy Barcelonie. Eksperci Otodom zwracają uwagę, że Polska może zmierzyć się z podobnym zjawiskiem, choć w innej formie. Część młodych będzie dziedziczyć domy po dziadkach z dala od dużych rynków pracy, a przy tym mieć niewielkie szanse na własny kąt tam, gdzie chce żyć i pracować.

media.otodom.pl

Deweloperzy sprzedają więcej mieszkań niż wprowadzają na rynek, ale oferta nadal rośnie

Deweloperzy sprzedają więcej mieszkań niż wprowadzają na rynek, ale oferta nadal rośnie

Październik przyniósł deweloperom najlepszą od miesięcy sprzedaż mieszkań. Mimo to pozostawił pewien niedosyt. Na siedmiu największych rynkach nabywców znalazło około 5,1 tys. lokali, czyli o 27% więcej niż rok wcześniej. W Warszawie, Krakowie i Wrocławiu był to najlepszy sprzedażowo miesiąc w tym roku. Jednak według Otodom po dużej liczbie wrześniowych rezerwacji można było się spodziewać kilkuset transakcji więcej.

media.otodom.pl

Aktualizacje w Twojej skrzynce pocztowej

Klikając "Subskrybuj", potwierdzam, że zapoznałem się z Polityka prywatności i wyrażam na nią zgodę.

Więcej o Otodom

Otodom to najpopularniejszy serwis nieruchomości w Polsce, co potwierdza prowadzone cyklicznie niezależne badanie Mediapanel Gemius. Każdego miesiąca trafia do nas ponad 6 mln realnych użytkowników*, by przeglądać i zamieszczać ogłoszenia sprzedaży i wynajmu nieruchomości: mieszkań, domów, inwestycji deweloperskich czy biur. Otodom nie tylko daje dostęp do ogromnej bazy ogłoszeń, ale też sprawia, że rynek nieruchomości jest bardziej dostępny dla wszystkich interesariuszy: wspiera w transakcjach, wprowadza nowatorskie narzędzia jak np. Otodom Analytics, dzieli się wiedzą ekspertów i najświeższymi danymi, które pozyskuje także w dedykowanych badaniach. Otodom jest częścią Grupy OLX, która prowadzi m.in. serwisy OLX, Otomoto, Fixly i obido.

* wg danych za grudzień 2024 r.

Kontakt

Biuro Prasowe Otodom: Linkleaders

otodom@linkleaders.pl

www.otodom.pl