Sąsiedzka życzliwość cenniejsza niż widok z okna. Czy relacje stają się nową walutą rynku mieszkaniowego?

Najnowszy raport Otodom “Szczęśliwy dom. Zróbmy sobie razem… szczęśliwe sąsiedztwo” pokazuje, że jedynie 27% mieszkańców Polski łączy pojęcie sąsiedztwa wyłącznie z fizycznym otoczeniem. Prawie sześciu na dziesięciu (58%) utożsamia je z ludźmi mieszkającymi w pobliżu. Sąsiedztwo to faktycznie bliskość, ale nie tylko ta mierzona w metrach. Równie istotne są relacje, które często zaczynają się od drobnych, codziennych gestów. Dla 63% respondentów najczęstszą formą kontaktu z sąsiadami jest zwykłe pozdrowienie lub uśmiech towarzyszący mijaniu się w przestrzeni wspólnej, a dla 53% – krótkie rozmowy na klatce schodowej, pod domem czy w windzie. Jeszcze niedawno naturalnym spoiwem były też dzieci bawiące się całymi dniami na podwórkach. Wraz ze zmianami demograficznymi ich rolę coraz częściej przejmują inne aktywności – na przykład regularne spacery z psami. Co piąta osoba przyznaje, że to właśnie one pomagają jej utrzymywać kontakt z sąsiadami.

– Dom to znacznie więcej niż cztery ściany chroniące nas przed zgiełkiem świata. To ludzie obok i relacje, które budują nas jako sąsiadów, mieszkańców, wspólnotę. Z tego przekonania zrodziło się pytanie, które otwiera nasz raport: jakimi sąsiadami chcemy być i w jakim sąsiedztwie chcemy żyć? Bo sąsiedztwo nie dzieje się przypadkiem – powstaje tam, gdzie są otwartość i gotowość do wyjścia poza własne mieszkanie. Jako ludzie lubimy niezależność, ale trudno o poczucie pełni bez społecznego zakorzenienia. W końcu chcemy być sami, ale nie samotni. A to wymaga działania. Choć pamiętajmy, że budowanie “szczęśliwego sąsiedztwa” to nie tylko kwestia dobrej woli jednostek. To także odpowiedzialność deweloperów, zarządców, lokalnych władz i społeczników – wyjaśnia Anna Adrian, Head of Marketing w Otodom, inicjatorka projektu badawczo-społecznego “Szczęśliwy dom”.

Szczęśliwsi, bo mają od kogo pożyczyć cukier?

Wychodząc z założenia, że „dobre sąsiedztwo” to nie adres, lecz kapitał społeczny, a szczęśliwe sąsiedztwa tworzą szczęśliwych ludzi, Otodom zapytał mieszkańców Polski o cechy dobrego sąsiada. Najczęściej wskazywano podstawowe wartości: uprzejmość, życzliwość i szacunek (59%). Dla 46% respondentów ważna jest gotowość do pomocy w nagłych, drobnych sprawach, a dla 36% – poszanowanie ciszy, porządku i spokoju w okolicy.

Co istotne, badanie potwierdza bezpośredni, mierzalny związek między jakością relacji sąsiedzkich a ogólnym poczuciem szczęścia i zadowolenia z życia. Osoby, które wysoko oceniają wsparcie ze strony sąsiadów, deklarują średni poziom szczęścia na poziomie 8,0 w skali od 1 do 10. Dla porównania – wśród tych, którzy takiego wsparcia nie doświadczają, wynik wynosi 6,3.

Od czego zacząć budowanie dobrych relacji i wspólnot sąsiedzkich?

Jedyne, co musimy zrobić, to zaangażować siebie i innych w życie naszych miast i miasteczek – zachęcać do udziału, dołączenia i doświadczenia przemiany. A tej przemiany nie da się kupić za żadne pieniądze, tak jak nie można kupić szczęścia. W ostatnich dekadach niemal zapomnieliśmy o samej idei szczęścia, zastępując ją innymi słowami na „s” – sukcesem, satysfakcją czy samorealizacją. Tymczasem w krajach skandynawskich, szczególnie w Finlandii, szczęście rozumiane jest inaczej – jako stan równowagi. Finowie mówią, że to miejsce pomiędzy „za mało” a „za dużo”. Być może właśnie przyjaźń z sąsiadem jest tą odrobiną szczęścia, której wszyscy szukamy - zaznacza Zuzanna Skalska, analityczka trendów z 360 Inspiration, Futures Thinking Group.

2,6 to średnia liczba sąsiadów, których mieszkańcy Polski uważają za przyjaciół, ale aż 10 osób ze swojego przydomowego otoczenia nazwaliby znajomymi. To pokazuje, że relacje sąsiedzkie coraz częściej wykraczają poza zwykłe współistnienie. Silne więzi potrafią zmienić miejsce zamieszkania w prawdziwą wspólnotę – opartą nie tylko na bliskości przestrzennej, lecz przede wszystkim na koleżeństwie i przyjaźni.

Między potrzebą wspólnoty a brakiem zaangażowania

Choć wielu Polaków deklaruje chęć życia w aktywnej, zgranej społeczności, w praktyce bywa różnie. 43% mieszkańców Polski nie angażuje się w żadne zorganizowane formy aktywności sąsiedzkiej. Dla 35% badanych głównym powodem jest brak czasu, a co czwarty respondent nie potrafi wskazać konkretnej przyczyny. Jednocześnie 48% przyznaje, że w ich okolicy brakuje osób, które mogłyby pełnić rolę liderów i animować lokalną społeczność.

Co zatem może stać się fundamentem relacji sąsiedzkich? Dla 43% mieszkańców Polski kluczowym elementem jest poczucie bezpieczeństwa i zaufania do ludzi w najbliższym otoczeniu.

Gdy czujemy się spokojni i bezpieczni, łatwiej otwieramy się na kontakt z innymi. Nieprzypadkowo poziom bezpieczeństwa w okolicy to również najczęściej sprawdzana informacja przy planowaniu przeprowadzki – ważniejsza niż dostępność sklepów i usług (41%) czy cena nieruchomości i koszt życia (37%) - wyjaśnia Agata Stachowiak, ekspertka rynku mieszkaniowego Otodom.

Co ciekawe, im wyższy poziom zamknięcia osiedla, tym większe zadowolenie mieszkańców z relacji sąsiedzkich – choć równocześnie rynek mieszkaniowy coraz wyraźniej odchodzi od projektowania grodzonych inwestycji. Jak zauważa Rafał Kołodziej, strateg i badacz z Greenhat, Futures Thinking Group, w tym zjawisku kryje się pewien paradoks.

Na pierwszy rzut oka wydaje się, że bramy i monitoring zapewniają bezpieczeństwo, a więc – szczęście mieszkańców. Jednak, jeśli spojrzymy w perspektywie długoterminowej, widzimy coś innego: to, co dziś interpretujemy jako komfort i spokój, jutro może okazać się źródłem izolacji i fragmentacji społecznej.

Z perspektywy rynku mieszkaniowego to ważny sygnał: przyszłość urbanistyki i projektowania osiedli nie leży w budowaniu kolejnych barier, lecz w tworzeniu miejsc, które sprzyjają relacjom i poczuciu wspólnoty.

Więcej szczegółów w najnowszym raporcie Otodom „Zróbmy sobie razem… szczęśliwe sąsiedztwo”.